Mert
Yeni Üye
Diyetisyenlik İçin NACE Kodu Nedir? Güncel Kod, Anlamı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Diyetisyenlik İçin NACE Kodu Nedir? Konuya Biraz Daha Eleştirel Bakmak Gerekiyor
Diyetisyenlik için NACE kodunu ilk araştırdığımda karşıma çıkan bilgilerin birbirini tutmadığını fark etmiştim. Bir yerde 86.90.90, başka bir yerde 86.99.99 yazıyor; bazı eski firma kayıtlarında ise yine 86.90.90 kodu kullanılıyor. Açıkçası ilk bakışta bunun basit bir kodlama hatası olduğunu düşündüm. Ancak konu biraz araştırılınca meselenin bundan daha karmaşık olduğu görülüyor: Türkiye'de NACE sınıflaması zaman içinde güncellendi ve 2026 itibarıyla NACE Rev.2.1-Altılı ulusal sınıflaması kullanılmaya başlandı. TÜİK'in sınıflama sisteminde 2026 yılı için NACE Rev.2.1-Altılı sürümünün yayımlandığı görülüyor.
Bugün özellikle yeni bir diyetisyenlik işletmesi açmayı düşünen bir kişinin eski internet yazılarındaki kodları doğrudan kopyalaması bence doğru değil. Güncel uygulamalara bakıldığında diyetisyenlik, beslenme ve diyet danışmanlığı alanında faaliyet gösteren işletmelerin 86.99.99 koduyla kayıtlı örneklerine rastlanıyor. İstanbul Ticaret Odası'nın güncel üye kayıtlarında doğrudan diyetisyenlik ve beslenme danışmanlığı faaliyeti gösteren işletmelerin 86.99.99 koduyla listelendiği görülüyor.
Dolayısıyla bugün için soruya verilecek en pratik cevap şudur: Diyetisyenlik faaliyetleri açısından güncel NACE Rev.2.1 uygulamasında 86.99.99 kodu dikkate alınmalıdır. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Faaliyetin gerçekten hangi kapsamda yürütüldüğüne ve işletmenin güncel kayıt durumuna göre ilgili kurum üzerinden doğrulama yapmak gerekir.
86.99.99 NACE Kodu Ne Anlama Geliyor?
86.99.99 kodu, sağlık hizmetleri grubunda yer alan ve genel olarak “başka yerde sınıflandırılmamış diğer insan sağlığı faaliyetleri / diğer paramedikal insan sağlığı hizmetleri” kapsamındaki faaliyetleri ifade eden bir sınıflandırmaya karşılık geliyor. Eski NACE Rev.2 kayıtlarında benzer faaliyetler 86.90.90 kodu altında bulunuyordu. Bu eski kodun açıklamasında tıp doktorları dışında yetkili kişilerce verilen çeşitli paramedikal hizmetler ve “besin tedavisi” gibi faaliyetler yer alıyordu.
Burada önemli nokta şu: NACE kodu “diyetisyen” meslek unvanının kendisi değildir. NACE, ekonomik faaliyeti sınıflandırır. Yani “Ben diyetisyenim” demek ile “işletmemin ekonomik faaliyet kodu nedir?” soruları aynı şey değildir.
Bu ayrım özellikle şirket kuruluşu, şahıs işletmesi açılması, vergi kaydı, oda kaydı ve faaliyet alanının belirlenmesi sırasında önem kazanıyor. Bir işletmenin unvanında “diyetisyenlik”, “beslenme danışmanlığı” veya “sağlıklı yaşam danışmanlığı” ifadelerinin bulunması, tek başına bütün idari süreçlerin tamamlandığı anlamına gelmez.
Üstelik 2026'da NACE Rev.2.1'e geçiş nedeniyle eski internet kaynaklarının otomatik olarak güncel kabul edilmemesi gerekiyor. Ticaret Bakanlığı da NACE Rev.2'nin Avrupa Birliği düzeyinde NACE Rev.2.1'e güncellendiğini ve Türkiye'deki ulusal NACE Rev.2.1-Altılı çalışmasının TÜİK koordinasyonunda tamamlandığını belirtiyor.
Peki 86.90.90 Neden Hâlâ Karşımıza Çıkıyor?
Bence bu konudaki en büyük kafa karışıklığı buradan kaynaklanıyor.
Uzun yıllar boyunca diyetisyenlik ve benzeri paramedikal sağlık hizmetleri için 86.90.90 kodunun kullanıldığı görülüyor. Eski ticaret odası listelerinde ve internet üzerindeki firma kayıtlarında diyetisyenlik faaliyetlerinin bu kodla eşleştirildiği çok sayıda örnek var.
Fakat güncel İstanbul Ticaret Odası kayıtlarında diyetisyenlik ve beslenme danışmanlığı yapan işletmelerin 86.99.99 koduna geçtiğini görebiliyoruz. Örneğin doğrudan diyetisyenlik faaliyeti bulunan işletmelerin yanı sıra “beslenme ve diyetisyenlik hizmetleri” veya “beslenme danışmanlığı” ifadelerini taşıyan işletmeler de 86.99.99 ile kayıtlı durumda.
Bu nedenle internette “diyetisyenlik NACE kodu 86.90.90” yazan eski bir makale görmek, o bilginin tamamen yanlış olduğu anlamına gelmez. Bilginin eski NACE sürümüne ait olması mümkündür.
Asıl problem, eski kodun 2026'da hiçbir kontrol yapılmadan yeni işletmeler için önerilmesidir.
Bence burada şu soruyu sormak gerekiyor: Bir mesleğin NACE kodunu araştırırken neden yalnızca Google'da çıkan ilk sonucu kabul ediyoruz? Neden TÜİK'in güncel sınıflamasına, ticaret odası kayıtlarına veya ilgili resmi kuruma bakmıyoruz?
Diyetisyenlik Gerçekten “Sadece Kilo Verme Danışmanlığı” mı?
NACE kodunun genel ve geniş kapsamlı görünmesinin bir nedeni de diyetisyenlik faaliyetlerinin yalnızca kilo verme hizmetinden ibaret olmaması.
Diyetisyen; sağlıklı bireylerin beslenme düzenlerinin oluşturulması, hastalıklarla ilişkili beslenme planlarının uygulanması, toplu beslenme sistemleri, besin güvenliği ve kişiye özgü beslenme danışmanlığı gibi farklı alanlarda çalışabiliyor. Türkiye'deki sağlık meslek mensuplarına ilişkin düzenlemede diyetisyen; beslenme ve diyetetik alanında lisans eğitimi almış, sağlıklı bireyler için sağlıklı beslenme programları belirleyen, hastalar için hekimin yönlendirmesi üzerine gerekli beslenme programlarını düzenleyen sağlık meslek mensubu olarak tanımlanıyor.
Bu tanım bana göre önemli çünkü sosyal medyada diyetisyenlik zaman zaman “zayıflama listesi hazırlayan kişi” seviyesine indirgeniyor. Oysa bilimsel literatür çok daha geniş bir tablo ortaya koyuyor.
Örneğin 2023 yılında yayımlanan kapsamlı bir sistematik derleme ve meta-analizde, diyetisyenler tarafından uygulanan kilo yönetimi müdahalelerinin fazla kilolu veya obez yetişkinlerde vücut kitle indeksi, kilo kaybı, bel çevresi, kan basıncı ve yaşam kalitesi gibi bazı sonuçlarda olumlu etkilerle ilişkili olduğu bildirildi. İncelenen çalışma sayısı 62 randomize kontrollü araştırmaya ulaşıyordu.
Daha önce yayımlanan başka bir meta-analiz de diyetisyen tarafından verilen bireyselleştirilmiş beslenme danışmanlığının, standart bakıma kıyasla ortalama olarak yaklaşık 1 kg ek kilo kaybı ve BMI'da daha fazla düşüş sağlayabildiğini göstermişti. Ancak araştırmacılar aynı zamanda çalışmaların bir bölümünde yanlılık riskinin belirsiz veya yüksek olduğunu ve daha güçlü maliyet-etkililik çalışmalarına ihtiyaç bulunduğunu belirtti.
Bence bu ikinci nokta özellikle önemli. “Bilim diyetisyenlerin işe yaradığını kanıtladı” demek kadar, “diyetisyen danışmanlığı kesin olarak herkeste aynı sonucu verir” demek de bilimsel olmaz.
Bilimsel Kanıt Var, Ama Abartılı Pazarlama da Var
Diyetisyenlik alanındaki güçlü taraflardan biri, beslenme müdahalelerinin randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik derlemelerle incelenebilmesi. Ancak zayıf tarafı, gerçek hayattaki danışmanlık hizmetlerinin araştırma ortamlarından çok daha değişken olması.
Bir diyetisyen danışanına yalnızca kalori hesabı yaptırmıyor. Uyku, fiziksel aktivite, ekonomik koşullar, çalışma düzeni, kültürel alışkanlıklar, besin erişimi, psikolojik durum ve kişinin sürdürülebilirlik kapasitesi de sonucu etkileyebiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü de obeziteyi yalnızca bireysel irade meselesi olarak görmüyor; beslenme ve fiziksel aktivite davranışlarının çevresel ve toplumsal koşullardan ciddi biçimde etkilendiğini vurguluyor. Sağlık profesyonellerinin sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı konusunda danışmanlık vermesi gerektiğini de belirtiyor.
Dolayısıyla “listeyi verdim, danışan uygulamadı, demek ki iradesiz” yaklaşımı bana göre hem bilimsel hem de mesleki açıdan sorunlu.
Peki kişi vardiyalı çalışıyorsa?
Düşük gelirle yaşıyorsa?
Evde yemek hazırlamak için zamanı yoksa?
Ailesi tamamen farklı besleniyorsa?
Yeme davranışı üzerinde yoğun stres veya psikolojik faktörler varsa?
Bunları hesaba katmadan hazırlanan mükemmel bir beslenme listesi, kâğıt üzerinde doğru olabilir ama gerçek hayatta etkisiz kalabilir.
Erkeklerin Stratejik, Kadınların Empatik Olduğu Söylemi Ne Kadar Doğru?
Diyetisyenlik İçin NACE Kodu Nedir? Konuya Biraz Daha Eleştirel Bakmak Gerekiyor
Diyetisyenlik için NACE kodunu ilk araştırdığımda karşıma çıkan bilgilerin birbirini tutmadığını fark etmiştim. Bir yerde 86.90.90, başka bir yerde 86.99.99 yazıyor; bazı eski firma kayıtlarında ise yine 86.90.90 kodu kullanılıyor. Açıkçası ilk bakışta bunun basit bir kodlama hatası olduğunu düşündüm. Ancak konu biraz araştırılınca meselenin bundan daha karmaşık olduğu görülüyor: Türkiye'de NACE sınıflaması zaman içinde güncellendi ve 2026 itibarıyla NACE Rev.2.1-Altılı ulusal sınıflaması kullanılmaya başlandı. TÜİK'in sınıflama sisteminde 2026 yılı için NACE Rev.2.1-Altılı sürümünün yayımlandığı görülüyor.
Bugün özellikle yeni bir diyetisyenlik işletmesi açmayı düşünen bir kişinin eski internet yazılarındaki kodları doğrudan kopyalaması bence doğru değil. Güncel uygulamalara bakıldığında diyetisyenlik, beslenme ve diyet danışmanlığı alanında faaliyet gösteren işletmelerin 86.99.99 koduyla kayıtlı örneklerine rastlanıyor. İstanbul Ticaret Odası'nın güncel üye kayıtlarında doğrudan diyetisyenlik ve beslenme danışmanlığı faaliyeti gösteren işletmelerin 86.99.99 koduyla listelendiği görülüyor.
Dolayısıyla bugün için soruya verilecek en pratik cevap şudur: Diyetisyenlik faaliyetleri açısından güncel NACE Rev.2.1 uygulamasında 86.99.99 kodu dikkate alınmalıdır. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Faaliyetin gerçekten hangi kapsamda yürütüldüğüne ve işletmenin güncel kayıt durumuna göre ilgili kurum üzerinden doğrulama yapmak gerekir.
86.99.99 NACE Kodu Ne Anlama Geliyor?
86.99.99 kodu, sağlık hizmetleri grubunda yer alan ve genel olarak “başka yerde sınıflandırılmamış diğer insan sağlığı faaliyetleri / diğer paramedikal insan sağlığı hizmetleri” kapsamındaki faaliyetleri ifade eden bir sınıflandırmaya karşılık geliyor. Eski NACE Rev.2 kayıtlarında benzer faaliyetler 86.90.90 kodu altında bulunuyordu. Bu eski kodun açıklamasında tıp doktorları dışında yetkili kişilerce verilen çeşitli paramedikal hizmetler ve “besin tedavisi” gibi faaliyetler yer alıyordu.
Burada önemli nokta şu: NACE kodu “diyetisyen” meslek unvanının kendisi değildir. NACE, ekonomik faaliyeti sınıflandırır. Yani “Ben diyetisyenim” demek ile “işletmemin ekonomik faaliyet kodu nedir?” soruları aynı şey değildir.
Bu ayrım özellikle şirket kuruluşu, şahıs işletmesi açılması, vergi kaydı, oda kaydı ve faaliyet alanının belirlenmesi sırasında önem kazanıyor. Bir işletmenin unvanında “diyetisyenlik”, “beslenme danışmanlığı” veya “sağlıklı yaşam danışmanlığı” ifadelerinin bulunması, tek başına bütün idari süreçlerin tamamlandığı anlamına gelmez.
Üstelik 2026'da NACE Rev.2.1'e geçiş nedeniyle eski internet kaynaklarının otomatik olarak güncel kabul edilmemesi gerekiyor. Ticaret Bakanlığı da NACE Rev.2'nin Avrupa Birliği düzeyinde NACE Rev.2.1'e güncellendiğini ve Türkiye'deki ulusal NACE Rev.2.1-Altılı çalışmasının TÜİK koordinasyonunda tamamlandığını belirtiyor.
Peki 86.90.90 Neden Hâlâ Karşımıza Çıkıyor?
Bence bu konudaki en büyük kafa karışıklığı buradan kaynaklanıyor.
Uzun yıllar boyunca diyetisyenlik ve benzeri paramedikal sağlık hizmetleri için 86.90.90 kodunun kullanıldığı görülüyor. Eski ticaret odası listelerinde ve internet üzerindeki firma kayıtlarında diyetisyenlik faaliyetlerinin bu kodla eşleştirildiği çok sayıda örnek var.
Fakat güncel İstanbul Ticaret Odası kayıtlarında diyetisyenlik ve beslenme danışmanlığı yapan işletmelerin 86.99.99 koduna geçtiğini görebiliyoruz. Örneğin doğrudan diyetisyenlik faaliyeti bulunan işletmelerin yanı sıra “beslenme ve diyetisyenlik hizmetleri” veya “beslenme danışmanlığı” ifadelerini taşıyan işletmeler de 86.99.99 ile kayıtlı durumda.
Bu nedenle internette “diyetisyenlik NACE kodu 86.90.90” yazan eski bir makale görmek, o bilginin tamamen yanlış olduğu anlamına gelmez. Bilginin eski NACE sürümüne ait olması mümkündür.
Asıl problem, eski kodun 2026'da hiçbir kontrol yapılmadan yeni işletmeler için önerilmesidir.
Bence burada şu soruyu sormak gerekiyor: Bir mesleğin NACE kodunu araştırırken neden yalnızca Google'da çıkan ilk sonucu kabul ediyoruz? Neden TÜİK'in güncel sınıflamasına, ticaret odası kayıtlarına veya ilgili resmi kuruma bakmıyoruz?
Diyetisyenlik Gerçekten “Sadece Kilo Verme Danışmanlığı” mı?
NACE kodunun genel ve geniş kapsamlı görünmesinin bir nedeni de diyetisyenlik faaliyetlerinin yalnızca kilo verme hizmetinden ibaret olmaması.
Diyetisyen; sağlıklı bireylerin beslenme düzenlerinin oluşturulması, hastalıklarla ilişkili beslenme planlarının uygulanması, toplu beslenme sistemleri, besin güvenliği ve kişiye özgü beslenme danışmanlığı gibi farklı alanlarda çalışabiliyor. Türkiye'deki sağlık meslek mensuplarına ilişkin düzenlemede diyetisyen; beslenme ve diyetetik alanında lisans eğitimi almış, sağlıklı bireyler için sağlıklı beslenme programları belirleyen, hastalar için hekimin yönlendirmesi üzerine gerekli beslenme programlarını düzenleyen sağlık meslek mensubu olarak tanımlanıyor.
Bu tanım bana göre önemli çünkü sosyal medyada diyetisyenlik zaman zaman “zayıflama listesi hazırlayan kişi” seviyesine indirgeniyor. Oysa bilimsel literatür çok daha geniş bir tablo ortaya koyuyor.
Örneğin 2023 yılında yayımlanan kapsamlı bir sistematik derleme ve meta-analizde, diyetisyenler tarafından uygulanan kilo yönetimi müdahalelerinin fazla kilolu veya obez yetişkinlerde vücut kitle indeksi, kilo kaybı, bel çevresi, kan basıncı ve yaşam kalitesi gibi bazı sonuçlarda olumlu etkilerle ilişkili olduğu bildirildi. İncelenen çalışma sayısı 62 randomize kontrollü araştırmaya ulaşıyordu.
Daha önce yayımlanan başka bir meta-analiz de diyetisyen tarafından verilen bireyselleştirilmiş beslenme danışmanlığının, standart bakıma kıyasla ortalama olarak yaklaşık 1 kg ek kilo kaybı ve BMI'da daha fazla düşüş sağlayabildiğini göstermişti. Ancak araştırmacılar aynı zamanda çalışmaların bir bölümünde yanlılık riskinin belirsiz veya yüksek olduğunu ve daha güçlü maliyet-etkililik çalışmalarına ihtiyaç bulunduğunu belirtti.
Bence bu ikinci nokta özellikle önemli. “Bilim diyetisyenlerin işe yaradığını kanıtladı” demek kadar, “diyetisyen danışmanlığı kesin olarak herkeste aynı sonucu verir” demek de bilimsel olmaz.
Bilimsel Kanıt Var, Ama Abartılı Pazarlama da Var
Diyetisyenlik alanındaki güçlü taraflardan biri, beslenme müdahalelerinin randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik derlemelerle incelenebilmesi. Ancak zayıf tarafı, gerçek hayattaki danışmanlık hizmetlerinin araştırma ortamlarından çok daha değişken olması.
Bir diyetisyen danışanına yalnızca kalori hesabı yaptırmıyor. Uyku, fiziksel aktivite, ekonomik koşullar, çalışma düzeni, kültürel alışkanlıklar, besin erişimi, psikolojik durum ve kişinin sürdürülebilirlik kapasitesi de sonucu etkileyebiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü de obeziteyi yalnızca bireysel irade meselesi olarak görmüyor; beslenme ve fiziksel aktivite davranışlarının çevresel ve toplumsal koşullardan ciddi biçimde etkilendiğini vurguluyor. Sağlık profesyonellerinin sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı konusunda danışmanlık vermesi gerektiğini de belirtiyor.
Dolayısıyla “listeyi verdim, danışan uygulamadı, demek ki iradesiz” yaklaşımı bana göre hem bilimsel hem de mesleki açıdan sorunlu.
Peki kişi vardiyalı çalışıyorsa?
Düşük gelirle yaşıyorsa?
Evde yemek hazırlamak için zamanı yoksa?
Ailesi tamamen farklı besleniyorsa?
Yeme davranışı üzerinde yoğun stres veya psikolojik faktörler varsa?
Bunları hesaba katmadan hazırlanan mükemmel bir beslenme listesi, kâğıt üzerinde doğru olabilir ama gerçek hayatta etkisiz kalabilir.
Erkeklerin Stratejik, Kadınların Empatik Olduğu Söylemi Ne Kadar Doğru?